Toegankelijkheid als voorwaarde voor patent in de zorg

De verlening van een patent moet afhankelijk worden van hoe toegankelijk het medicijn vervolgens is. Een voor sommigen onbetaalbaar medicijn krijgt geen patent meer. Deze maatregel houdt de zorg betaalbaar en laat farmaceuten zich richten op elke beurs om op termijn gevaarlijke tegenstellingen in de samenleving te voorkomen. Dit krachtige idee rolde uit een denksessie van Denktank Prospect.

Tijdens de denksessie “Generatie Y over zorg in 2040” van Denktank Prospect werden eerst twee presentaties gegeven. Oscar Dekker (bestuursvoorzitter GGZ) sprak over de verschillende perspectieven op de zorg die hij in zijn leven opdeed en eindigde met de aanbeveling aan generatie Y focus te zoeken en de gevoelens van onze generatie expliciet te maken. Pieter van Boheemen (open biotech, grassroot innovation in zorg) sprak vervolgens over de ongekende mogelijkheden die er nu al zijn en hoe weinig er in de traditionele zorg wordt geïnnoveerd. Hierna dachten twee groepen na over een droomscenario voor 2040 en twee groepen over een doemscenario. Vervolgens bepaalde elke groep hoe de route daar naartoe er uit gaat zien. De dromers versterkten het droombeeld en de doemers dachten na over hoe het doembeeld voorkomen kon worden.

Het doembeeld van mijn “groene” groep draaide uit op een wereld met scherpe tegenstellingen tussen haves en have-nots met onveiligheid voor iedereen als gevolg. We zagen een wereld waarin we de controle kwijt zijn: grote tekorten aan alles, ziekten de we moeilijk/niet kunnen stoppen, onbetaalbare zorg. Het onbetaalbaar worden van de zorg zet de solidariteit onder druk en kreeg onze focus. Vooruitgang in de farmacie blijkt steeds trager te gaan en/of steeds meer te kosten (Eroom’s Law). Conclusie: op enig moment komen er medicijnen in de wereld die voor gewone stervelingen (lange tijd) onbetaalbaar zullen zijn, met alle tegenstellingen tussen groepen tot gevolg.

Voortbouwend op de presentatie van Pieter die sprake over ‘open source‘ zorg, kwamen wij tot een nieuwe weg die ons weghoudt van onbetaalbare medicijnen. In onze ogen zou het verkrijgen van het patent op een medicijn afhankelijk moeten zijn van de toegankelijkheid van het medicijn. Wanneer een medicijn zo duur is dat het voor sommigen ontoegankelijk wordt, zagen wij het hele medicijn liever niet in de wereld komen. Een patent op een medicijn is daarmee in andere woorden afhankelijk van de maatschappelijke baten. Als een patent meer onheil dan geluk brengt, door bij te dragen aan tegenstellingen, wordt het niet verleend. De wereld is dan dus nog niet klaar voor het medicijn.

Het gevolg is dat de farmaceutische industrie zich zal richten op medische innovaties waar iedereen van kan profiteren, want dat zijn de innovaties waarop je wel een patent kunt krijgen. Het is dus ook niet zo dat er in deze visie geen onderzoek meer wordt gedaan. Het onderzoek zal zich alleen focussen op innovaties waar iedereen van profiteert.

Wat ik mijzelf dan natuurlijk vraag is: hoe liberaal is dit nieuwe pad? Een patent is een door mensen gemaakt monopolie. Met vrijheid heeft dat dus al weinig te maken. Daarbij denk ik dat het vanuit een sociaal contract idee moeilijk voorstelbaar is dat iemand er mee instemt monopolies in het leven te roepen waar zij zelf niet van zal profiteren (omdat het te duur wordt). Deze liberaal meent dat wanneer regels ten koste gaan van maatschappelijke welvaart, die regels overboord moeten.

Advertisements

Ook voor geldzaken: eigen verantwoordelijkheid

Kennelijk hebben mensen door de economische crisis het idee gekregen dat zij niet meer verantwoordelijk zijn voor de eigen financiële huishouding. Foutief, wat mij betreft. Twee verbijsterende nieuwsberichten vandaag illustreren dit uitstekend:

Naast het woekerpolisverhaal waarin er onredelijk hoge kosten berekend werden door verzekeraars, krijgen verzekeraars nu claims omdat zij het meetkundig gemiddelde gehanteerd hebben in hun uitingen. Stelling van de Vereniging Woekerpolis.nl is dat mensen niet bekend zijn met het meetkundig gemiddelde en alleen het ‘gewone’ gemiddelde kennen. Het zal aan mijn studie en werk liggen, maar ik gebruik altijd het meetkundig gemiddelde bij dit soort berekeningen. Ik verwacht van financiële dienstverleners niets anders. Sterker nog, de meeste Nederlanders kennen het meetkundig gemiddelde heus wel, want dat is in de volksmond bekend als ‘rente op rente’. Weg met die claims, onzin.

Dan de piloten. Die lenen tegen anderhalve ton, veelal goed voor een starterswoning, en geven de bank de schuld dat ze dit geld hebben kunnen lenen nu ze geen werk kunnen vinden. Kom nou zeg, word volwassen. Het land is ook te klein als mensen een bepaalde studie niet kunnen volgen omdat het niet te betalen is en nu zeggen deze figuren: bank, u had mij dit geld niet mogen lenen. Als jij anderhalve ton leent, dan heb je zelf na te denken. Dat is een dusdanig bedrag, dan verwacht ik dat mensen eigen verantwoordelijkheid nemen. Moet je ruiterlijk bekennen dat je dit niet gedaan hebt? Eigen schuld, dikke bult.

Gezondheidszorg grootste uitdaging voor de toekomst

‘Zorgpremie dreigt te verdubbelen’ is het nieuws van de week: Financieel Dagblad, De Telegraaf en nu.nl.

De zorg wordt onbetaalbaar, en gegeven dat minister Klink kennelijk naar de onderkant kijkt om geld te besparen, bijvoorbeeld een eigen bijdrage bij het onterecht naar de Spoedeisende Hulp gaan, zal dat wel zo blijven ook. Noch afgezien van dat naar alle waarschijnlijkheid de meest brave borsten juist het meest afgeschrokken worden door een dergelijke heffing, met alle gevolgen van dien, geloof ik niet in dit soort tientjes uitsparen.

Er ligt een veel meer inherent probleem aan de horizon ons naar toe te grijnzen. De wetenschappelijke vooruitgang veroorzaakt dat wij, tegen oplopende kosten, almaar meer in staat zijn ziektes wel of beter te genezen. Maar, dat kost wat. En de kosten van bepaalde zorg rijzen de pan uit. Elk mensenleven telt, zegt het cliché, maar wanneer worden de inspanningen nou onbetaalbaar? Hoe graag we ook zouden willen, iedereen aan medisch onderzoek zetten om zo veel mogelijk te kunnen genezen kun je geen brood van bakken.

Mijn vrees is dat wij in de toekomst een punt gaan bereiken waar bepaalde zorg buiten het bereik van sommigen zal blijken te liggen. En dan niet in de marge zoals nu, maar zeer aanmerkelijk. De nieuwste ontwikkelingen kosten steeds meer geld (ook per behandeling), en ik vraag mij ernstig af of de solidariteit waar ons huidige stelsel op gestoeld is in stand gehouden kan worden. Zijn mensen bereid om zich krom te betalen aan premie voor extreem dure behandelingen die zijzelf hopelijk (en mogelijk waarschijnlijk) nooit zelf nodig zullen hebben? Hoe ver kun je gaan?

Er staat spanning op de solidariteit van het stelsel dat in Nederland de zorg moet bekostigen. Je kunt het buigen, maar op een gegeven moment zal het knappen. Dankzij, wellicht paradoxaal, de wetenschappelijke vooruitgang. De uitdaging die voor ons ligt, is een oplossing te vinden voor deze paradox.