Toegankelijkheid als voorwaarde voor patent in de zorg

De verlening van een patent moet afhankelijk worden van hoe toegankelijk het medicijn vervolgens is. Een voor sommigen onbetaalbaar medicijn krijgt geen patent meer. Deze maatregel houdt de zorg betaalbaar en laat farmaceuten zich richten op elke beurs om op termijn gevaarlijke tegenstellingen in de samenleving te voorkomen. Dit krachtige idee rolde uit een denksessie van Denktank Prospect.

Tijdens de denksessie “Generatie Y over zorg in 2040” van Denktank Prospect werden eerst twee presentaties gegeven. Oscar Dekker (bestuursvoorzitter GGZ) sprak over de verschillende perspectieven op de zorg die hij in zijn leven opdeed en eindigde met de aanbeveling aan generatie Y focus te zoeken en de gevoelens van onze generatie expliciet te maken. Pieter van Boheemen (open biotech, grassroot innovation in zorg) sprak vervolgens over de ongekende mogelijkheden die er nu al zijn en hoe weinig er in de traditionele zorg wordt geïnnoveerd. Hierna dachten twee groepen na over een droomscenario voor 2040 en twee groepen over een doemscenario. Vervolgens bepaalde elke groep hoe de route daar naartoe er uit gaat zien. De dromers versterkten het droombeeld en de doemers dachten na over hoe het doembeeld voorkomen kon worden.

Het doembeeld van mijn “groene” groep draaide uit op een wereld met scherpe tegenstellingen tussen haves en have-nots met onveiligheid voor iedereen als gevolg. We zagen een wereld waarin we de controle kwijt zijn: grote tekorten aan alles, ziekten de we moeilijk/niet kunnen stoppen, onbetaalbare zorg. Het onbetaalbaar worden van de zorg zet de solidariteit onder druk en kreeg onze focus. Vooruitgang in de farmacie blijkt steeds trager te gaan en/of steeds meer te kosten (Eroom’s Law). Conclusie: op enig moment komen er medicijnen in de wereld die voor gewone stervelingen (lange tijd) onbetaalbaar zullen zijn, met alle tegenstellingen tussen groepen tot gevolg.

Voortbouwend op de presentatie van Pieter die sprake over ‘open source‘ zorg, kwamen wij tot een nieuwe weg die ons weghoudt van onbetaalbare medicijnen. In onze ogen zou het verkrijgen van het patent op een medicijn afhankelijk moeten zijn van de toegankelijkheid van het medicijn. Wanneer een medicijn zo duur is dat het voor sommigen ontoegankelijk wordt, zagen wij het hele medicijn liever niet in de wereld komen. Een patent op een medicijn is daarmee in andere woorden afhankelijk van de maatschappelijke baten. Als een patent meer onheil dan geluk brengt, door bij te dragen aan tegenstellingen, wordt het niet verleend. De wereld is dan dus nog niet klaar voor het medicijn.

Het gevolg is dat de farmaceutische industrie zich zal richten op medische innovaties waar iedereen van kan profiteren, want dat zijn de innovaties waarop je wel een patent kunt krijgen. Het is dus ook niet zo dat er in deze visie geen onderzoek meer wordt gedaan. Het onderzoek zal zich alleen focussen op innovaties waar iedereen van profiteert.

Wat ik mijzelf dan natuurlijk vraag is: hoe liberaal is dit nieuwe pad? Een patent is een door mensen gemaakt monopolie. Met vrijheid heeft dat dus al weinig te maken. Daarbij denk ik dat het vanuit een sociaal contract idee moeilijk voorstelbaar is dat iemand er mee instemt monopolies in het leven te roepen waar zij zelf niet van zal profiteren (omdat het te duur wordt). Deze liberaal meent dat wanneer regels ten koste gaan van maatschappelijke welvaart, die regels overboord moeten.

Stop importheffing Chinese zonnepanelen

Wanneer Europa een importheffing op Chinese zonnepanelen invoert, zouden er volgens de eigen Europese sector 242.000 banen op de tocht staan. Importheffingen zijn hoe dan ook een dom idee voor een economie die meent de meest innovatieve economie ter wereld te moeten worden. Een industrie tegen druk van buiten beschermen, maakt lui en gemakzuchtig. Als de eigen sector er ook niet aan wil, zouden alle alarmbellen af moeten gaan. Kamp is gelukkig tegen.

De Chinezen hebben last van overcapaciteit. Op het moment toen bleek dat in Azië er te veel platte schermen werden gemaakt, heb ik Brussel nooit over een importheffing gehoord. Nee, zulke platte elektronica interesseert Europa niet. Is het goedkoop, alleen maar mooi. Maar als het om duurzaamheid gaat, wil Europa vooraan staan. Ten koste van de Chinezen en de eigen burgers in dit geval. Laat ze daar in China lekker die panelen tegen een negatief rendement in elkaar zetten. Dan gaan wij wel iets zinvols doen.

Laat Brussel eerst maar eens beantwoorden wat een Europese consument er aan heeft dat zonnepanelen een stuk duurder worden. Verder dan populisme zullen ze niet komen.

Een importheffing op zonnepanelen klinkt ook een beetje als een bail-out van Duitsland. Een bail-out van Duitsland? Ja, want dat is binnen Europa de belangrijkste producent van die panelen. Aangezien die zelfde Duitsers langzaam de Euro aan het afbreken zijn, lijkt het mij niet opportuun dat Brussel zich voor het Duitse karretje laat spannen. Geen fatsoenlijke bail-outs voor Zuid-Europa door toedoen van onze Oosterburen? Dan helpen we de Duitsers ook niet met een importheffing.

Semipublieke bonussen en digitale televisie

Een kamermeerderheid heeft besloten dat er geen bonussen meer mogen worden toegekend in de semipublieke sector. Hoe je er nog voor gaat zorgen dat competente personen, in voldoende mate, voor dat soort banen gaan kiezen, lijkt niemand zich zorgen om te maken. Kijk, dat kan dus niet. Dit komt uit de koker van de PvdA, voorstander van een grote overheid. Hoe kun je dan vervolgens de logische conclusie niet trekken dat je ook wat over moet hebben voor goede bestuurders voor die grote overheid? Tenenkrommend. Neem een voorbeeld aan Singapore, waar de slimste beste mensen naar hun kunnen beloond worden door de overheid, en bespaar ons deze utopische nonsens.

Ondertussen bij de buren in het kabinet zitten ze er ook naast. Aanbieders van digitale televisie worden verplicht om vanaf medio 2013 minimaal 30 zenders in het basispakket door te geven. Volgens het NOS Journaal vanavond om te voorkomen dat mensen met pluspakketten op kosten worden gejaagd. Onzin. Als je aanbieders verplicht meer zenders door te geven, kun je er wel van uit gaan dat de prijs van het basispakket omhoog gaat. Al was het maar omdat het dan moeilijker is om prijsdifferentiatie toe te passen. Bij het netneutraliteit-verhaal op de mobiele telefoonmarkt, gebeurde hetzelfde.

We leven in een democratie dus als de meerderheid domme dingen wil doen, dan doen we dat maar. Toch, de economische wetenschap heeft over de jaren enkele praktisch onbetwiste wijsheden opgeleverd. Mensen zijn niet zo altruïstisch dat ze ongeacht het verschil in beloning bij de (semi-)overheid gaan werken: jammer, maar helaas. Extra zenders laten doorgeven is niet gratis: there’s no such thing as a free lunch. Politici moeten misschien maar verplicht worden een basiscursus Economie te volgen, want dat bespaart de maatschappij vervolgens een hoop goedbedoelde ellende.

Moreel risico op het Nederlandse spoor

Vandaag viel in de Spits te lezen dat de NS meent streng te moeten optreden tegen 2e klas reizigers die in een (over)volle trein geen zitplaats in de 2e klas kunnen gebruiken, en besluiten in de 1e klas te gaan zitten: bijbetalen of boete (naast de Lidl reclame op pagina 7). De reizigersvereniging ROVER is het hier, hoe voorspelbaar, mee oneens. Ik zag al op NUjij dat sommigen menen dat je maar gewoon moet betalen voor de 1e klas als je wilt kunnen zitten.

Klinkt ergens heel logisch, maar(!) er is hier meer aan de hand natuurlijk. De NS varen wel bij de positie van monopolist, met een concessie verkregen van haar enige aandeelhouder. Zodra de NS haar concessie weer binnen heeft, wat geen enkele moeite kost, treedt moreel risico op: de NS kan binnen zekere marges haar reizigers naar believen als oud vuil behandelen als monopolist. Die marges voorkomen excessen, want de Nederlandse Staat heeft er geen belang bij dat iedereen de auto in vlucht.

Wat wel kan gebeuren in dit soort situaties is dat de NS besluiten onder te investeren in 2e klas rijtuigen om zo meer mensen te bewegen een 1e klaskaartje te kopen. Ik acht die vorm van moreel risico heel reëel. Er is eigenlijk geen enkele partij die dit kwalijke gedrag kan afstraffen. Persoonlijk tref ik de 1e klas praktisch altijd nagenoeg leeg aan. Dat vind ik een sterke indicatie dat de hier geschetste immorele onderinvestering daadwerkelijk plaatsvindt.

Om die reden vind ik dat de NS te luchtig over commentaar op dit punt heenstappen. De NS onderkennen niet dat er een sterke prikkel is om te weinig zitplaatsen in de 2e klas te hebben, en tonen niet aan dat zij hier bewust beleid tegen voeren.

Een en ander zou de concessieverlener, de Nederlandse Staat, moeten bewegen om strengere eisen aan de concessie te stellen. Maar daar mogen we weinig van verwachten, want het Rijk verleent niet alleen de concessie, maar is ook eigenaar van de NS. Dat zijn tegenstrijdige belangen die in dit geval er toe leiden dat 2e klas treinreizigers af en toe moeten staan, omdat dat onder de streep de kas van de NS als monopolist spekt.

Afgestudeerd als Jurist!

Een klein jaar geleden viel hier te lezen dat ik klaar was met Economie, en vandaag zal als het goed is de boeken in gaan als mijn afstudeerdatum voor Nederlands Recht. De scriptie is vanochtend van een cijfer voorzien (8.5), en het is nu alleen wachten op bericht van de examenadministratie dat ik mijn bul kan ophalen. Inderdaad, daar ben ik heel blij mee!

Nu zou ik heel uitgebreid op mijn scriptie in kunnen gaan, maar dat doe ik niet. Het onderwerp betrof het Aanbestedingsrecht en dan meer specifiek de behandeling van clustering door de overheid. Het MKB is bijvoorbeeld van mening dat de overheid te veel opdrachten samenvoegt (clustering), en in mijn scriptie heb ik hier een rechtseconomische analyse van gegeven. Voor degenen die geïnteresseerd zijn in de hele scriptie hieronder een link.

Rechtseconomische Analyse van Clustering in het Aanbestedingsrecht door de Overheid

En dan de vraag wat ik met de vrijgekomen zeeën van tijd ga doen. Vanaf september ga ik twee jaar full-time aan de slag bij mijn huidige werkgever: het Economisch Instituut voor de Bouwnijverheid (EIB), in Amsterdam.

Kroes heeft een vreemde opvatting over mededinging

nu.nl: Windows 7 in Europa zonder browser

Softwaregigant Microsoft zal bij de introductie van Windows 7 in Europa zijn nieuwste webbrowser, Internet Explorer 8, niet standaard bij het nieuwe besturingssysteem meeleveren

(…)

De Europese Commissie reageerde echter niet enthousiast op de knieval van Microsoft.

Nu heb ik in het algemeen best respect voor de handelswijze van onze Europese Commissaris Kroes inzake de mededinging. Maar de huidige stellingname betreffende Microsoft Windows en internetbrowsers ontgaat mij een beetje. Het liefst zou de Commissie zien dat Microsoft meerdere browsers meelevert met Windows. Bij installatie van Windows kan de gebruiker dan zelf een keuze maken uit deze browsers.

Ik ben daar geen voorstander van. Nog meer beperk je dan de markt tot de spelers die bij Windows worden geleverd. Het meeleveren van een aantal opties suggereert dat de geboden opties de enige en/of beste browsers zijn. Nu lijkt mij een dergelijke selectie sowieso al iets waarmee je jezelf niet moet willen inlaten, maar gevolg is dat je in mijn beleving de markt ‘oligopoliseert’. Ik ben stellig voorstander van toetreding tot de markt zo makkelijk mogelijk maken. In mijn ogen is de door de Commissie voorgestelde selectie die met Windows meegeleverd zou moeten worden juist een extra toetredingsbarrière.

Grote vraag nu is wel natuurlijk: hoe kom je aan een browser als er nog geen browser op je pc staat? Surfen op het internet om een browser te downloaden wordt dan knap lastig. In dat opzicht begrijp ik de voorkeur van de Commissie ook wel, maar ik geloof niet dat het Commissievoorstel op de lange termijn wel zo bevorderlijk is voor de concurrentie.

Nederland te klein?

Vanochtend zat minister Bos in Buitenhof onder andere om te verkondigen dat Nederland te klein is voor grote banken. Nu houd ik wel van een stukje educatie: we zijn de 15/16e economie ter wereld (Wikipedia). Dat is best groot. We moeten gewaarschuwd zijn dat we geen IJslandse taferelen krijgen, maar ‘te klein’ om een financieel centrum te kunnen zijn zou ik niet blind in mee willen gaan.

En dan probleem twee, wat gaan we dan doen in Nederland? De logistiek waar we al groot in zijn krijgt op dit moment ook onzalig op de sodemieter door deze crisis. En buitengewoon technisch is de gemiddelde Nederlander ook niet dus dat is ook niet de juiste richting. Daarnaast ga maar na, de auto-industrie in de VS implodeert ook. Het is heus niet zo dat als je minder gaat bankieren in Nederland dat je beter komt te zitten.

In mijn beleving zou je als toezichthouder in Nederland er op toe moeten zien dat Nederlandse banken zelf actief hun tegoeden investeren in plaats van ingewikkelde producten kopen van collega banken (uit het buitenland). Ik denk dat het (voormalige?) ING Real Estate op zich een goed voorbeeld zou kunnen zijn: investeren in stenen. Dan heb je zelf in de hand wat er met je geld gebeurt.

Ook meen ik dat er op Europees niveau misschien iets gedaan kan worden om een Europese bancaire markt te creëren. Het is koffiedik kijken, maar als banken zoals Bos stelt kleiner moeten omdat Nederland al te klein is, dan kunnen Europese financiële instellingen het wel schudden op het wereldtoneel. Waarom niet meer integreren opdat banken in ieder geval op Europese schaal gerust kunnen groeien? Precies weet ik het niet, maar volgens mij kun je ook makkelijker risico spreiden als je niet beperkt bent tot de landsgrenzen van Nederland. Meer Europees denken!