Behoud overheidsrol ontwikkelingssamenwerking

NPQ: Worrying about Billionaire Philanthropy

…as public systems become more resource-starved and a greater than ever amount of the [USA]’s wealth is concentrated among the very rich, the question of who sets public system priorities is of growing concern.

Naar analogie ben ik evenmin voor een forse bezuiniging op ontwikkelingssamenwerking. De vruchten van liefdadigheid consumeren we niet zelf, dus wordt een slechte ‘prijs-kwaliteit’-verhouding niet afgestraft. Ongelukkige situaties als met Foster Parent’s Plan en Pink Ribbon zullen alleen maar vaker voorkomen als de overheid zich op dit terrein terugtrekt.

Slimmere maatstaf voor schuldpositie landen is nodig

Me Judice: ‘Nederland: puissant rijk, maar gierig als een oude vrek’

De Nederlandse overheidsfinanciën staan er veel beter voor dan een directe vergelijking van de staatsschuld met andere Noord-Europese landen laat zien. Het grote verschil zit in de enorme opgebouwde pensioentegoeden.Toch committeert Nederland zich aan de Europese norm dat de staatsschuld niet meer dan 60 procent van het nationaal inkomen mag bedragen.

Dat is wel een aardig perspectief op wat de staatsschuld als percentage van het BBP eigenlijk betekent. Die statistiek is totaal ongeschikt om landen onderling mee te vergelijken. Eigenlijk een statistiek om te negeren dus.

Gedachte-experiment: wat zou er gebeuren als je een bandbreedte stelt voor de rente op staatsleningen rondom een referentierente? Kom je er boven: verplicht bezuinigen. Kom je er onder: verplicht belastingverlaging of uitgaven omhoog. Dan prijst de markt de al dan niet gedekte pensioenen bijvoorbeeld zelf in zou je zeggen. Hoef je ook niet meer te discussiëren over of die 60% voor elk land even passend is. Het lijkt mij daarom geen gek idee om een bandbreedte rond een referentierente in te stellen in plaats van een plafond voor de staatsschuld.

VVD programma besproken

Mijn politiek voorkeur is geen groot geheim, en ik vind het wel aardig om eens de beknopte verkiezingspunten van de VVD door te lopen.

Bezuinigingen

* De VVD wil een kleinere staat met een kwart minder politici, halvering van het aantal ministers en veel minder ambtenaren. Dit levert 4 miljard euro op in 2015, oplopend naar ruim 6 miljard in 2020.
* De VVD wil uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking en de afdracht aan de Europese Unie halveren. In 2015 bespaart dit 4,5 miljard euro belastinggeld, oplopend naar 5,5 miljard in 2020.
* De VVD wil de kansloze immigratie tot nul beperken en stoppen met inburgeringssubsidies. Immigranten moeten voor werk en niet voor de uitkering naar Nederland komen, dus de eerste tien jaar in Nederland krijgen zij geen uitkering. Dit levert 0,5 miljard euro op in 2015, oplopend naar een kleine 2 miljard in 2020.
* In de sociale zekerheid wordt de re-integratiebureaucratie beperkt en alleen écht jong gehandicapten krijgen een uitkering. De WW wordt korter, maar de eerste maanden hoger. Dit leidt in 2015 tot 4 miljard euro besparingen, oplopend tot 9 miljard in 2020.

Minder ministers en minder ambtenaren is een terugkerend punt natuurlijk. In mijn ogen is dat alleen mogelijk als de overheid ook daadwerkelijk minder gaat doen. De indruk dat je met het modewoord ‘efficiencyslagen’ miljarden kunt bezuinigen vind ik niet realistisch. Minder ambtenaren leidt te vaak tot de inhuur van ‘consultants’ en die zijn bepaald niet goedkoper.

Minder geld naar EU en ontwikkelingssamenwerking ben ik niet bijzonder enthousiast over. De bijdrage aan de EU zou inderdaad eerlijker kunnen, maar wat betreft ontwikkelingssamenwerking vind ik dat we ons aan internationale afspraken moeten houden. Dat anderen dat niet doen, is voor mij geen reden om het dan ook maar niet te doen. Afspraken maken en nakomen betaalt zich ook uit, en slimme inzet van ontwikkelingshulp kan het Nederlandse bedrijfsleven ook van profiteren

Ook ben ik niet enthousiast over de negatieve houding ten opzichte van immigranten. Ja, ik ben het er mee eens dat mensen hier niet voor een uitkering horen te komen. Ik vind daarentegen ook dat als je bijdraagt aan sociale verzekeringen, dat je er ook van hoort te profiteren als dat zo uitkomt. Onderzoek eens, zoals bij de AOW, of je rechten kunt opbouwen als immigrant en op basis daarvan uitkering krijgt. Tien jaar sowieso niets is mij te gortig, en lijkt mij oneerlijk ten opzichte van Nederlandse uitvreters.

Beperking van de sociale kant van de arbeidsmarkt (WW etc.) vereist in mijn ogen dat ook iets aan het ontslagrecht wordt gedaan. Als ik minder WW krijg, moet het een toekomstige werkgever ook gemakkelijker gemaakt worden om mij aan te nemen en te houden. Nu blokkeert het ontslagrecht het aannemen van personeel, want wanneer kun je pas weer van iemand af is maar de vraag. Alleen bezuinigen op WW en degenen die, soms enkel met mazzel, hun baan behouden ontzien, is onvoldoende: het ontslagrecht moet ook soepeler.

Investeringen

* De VVD investeert in veiligheid door méér blauw op straat: 3.500 agenten extra, ook op het platteland.
* De VVD investeert jaarlijks 500 miljoen euro in extra wegen en een forse uitbreiding van het spoorwegennet.
* De VVD investeert 2,5 miljard euro in de kwaliteit van het onderwijs waarmee deze een stevige impuls krijgt.

Zondermeer goede punten lijkt mij. Forse uitbreiding van het spoorwegennet lijkt mij in Nederland de aangewezen manier om woon-werk verkeer mogelijk te houden. Het Nederlandse net schijnt aan de capaciteitsgrenzen te zitten, dus uitbreiding van de infrastructuur is een uitermate verstandig plan. Daarnaast vind ik dat onderwijs erg belangrijk is om sociale verschillen te beperken. Waar sommigen denken dat je met kleptocratentaksen alles oplost, zal een verstandig mens erkennen dat de economie waarin wij leven capaciteiten beloont. Daar is geen progressieve belasting tegen opgewassen. Met dat gegeven moet je dus proberen de capaciteiten van iedereen te maximaliseren, want daarmee bereik je echte nivellering. Investeren in het onderwijs is daarvoor in mijn ogen een geschikt middel, en effectiever en socialer dan even een uitkering of toptarief optrekken.

Vernieuwingen

* Op basisscholen krijgen kinderen weer les in d’s en t’s, de kwaliteit van het vakonderwijs moet omhoog en de VVD wil meer academici voor de klas.
* De VVD kiest voor betaalbare zorg van betere kwaliteit en dichter bij huis.
* Werken en ondernemen moet weer lonen, daarom verlaagt de VVD de belastingen.

Zo beschreven houdt het nog niet veel in. In hoeverre deze wensen betaald kunnen worden vraag ik me af. Wel deel ik de mening dat als wij vinden dat de kwaliteit van het onderwijs en de zorg omhoog moet we in allerlei opzichten daar ook voor moeten willen betalen: meer investeren en betere arbeidsvoorwaarden voor onderwijzers en zorgverleners. Belastingverlaging zou in mijn ogen moeten kunnen, maar lijkt mij niet strikt nodig. Zeker niet als de hypotheekrenteaftrek bijvoorbeeld in stand blijft. Belastingverlaging in de laagste schijf zou ik wel interessant vinden om te proberen ook laaggeschoolden maximaal aan werk te helpen.

Wat wil de VVD niet?

* De VVD wil niet tornen aan de hypotheekrenteaftrek (de overdrachtsbelasting willen we wél aanpakken).
* De VVD wil direct stoppen met de kilometerheffing.
* De VVD wil de Bosbelasting (inkomensafhankelijke ouderenbelasting) afschaffen.

Het gedachtenexperiment dat ik altijd doe bij de hypotheekrenteaftrek is of je het zou invoeren als het er nog niet was: nee. Het verstoort de markt niet zozeer, maar het is wel een bizarre manier van rondpompen van geld. Ik zou het willen afschaffen, en niet omdat de rijken bevoordeeld worden (dat valt reuze mee), maar omdat het een ondoelmatig vreemd fiscaal vehikel is.

Zeker de spitsheffing was een interessante mogelijkheid om efficienter gebruik te gaan maken van het wegennet. Nu waren de Nederlandse ambities weer over de top, maar beter onderzoeken of er niet toch wat meer prijsdifferentiatie kan komen op de weg zou ik niet zo tegen willen zijn als de VVD nu. Ik zie meer kansen voor de economie, dan bedreigingen rond dit dossier.

Over de Bosbelasting heb ik niet echt een mening. Volgens mij heeft niemand daar echt onwijs veel pijn van, dus waarom die fiscalisering van de AOW er af moet zie ik niet zo. Zeker niet omdat die groep naar het nu lijkt eerder met pensioen heeft kunnen gaan dan toekomstige generaties.

Haïti en het economische begrip ‘verdringing’

Minister Koenders heeft Ontwikkelingssamenwerking, en daarmee de Rijksoverheid, neergezet als een barmhartige partij door het ingezamelde geld op 555 te verdubbelen. Het staat buiten twijfel dat wat er in Haïti gebeurd is een verschrikkelijke gebeurtenis is en dat hulp geboden is. Dit blog schrijf ik voor een deel om mijn kritische economische blik op zaken te werpen, wat wellicht door sommigen als cynisch ervaren kan worden. Ik hoop dat de vragen die ik hierna noem niet als zodanig opgevat worden.

Allereerst vraag ik me af wat Koenders gedaan zou hebben als er geen geld opgehaald zou zijn. Wat zou de Minister dan gedaan hebben? Niets? Dat geloof ik niet. Van het geld dat Koenders toevoegt, hoeveel is daarvan nou echt ‘extra’ door deze verdubbeling? Sterker nog: stel nu dat men van mening zou zijn dat het bedrag eigenlijk te hoog is. Wat weerhoudt Ontwikkelingssamenwerking ervan om op andere gebieden de Samenwerkende Hulporganisaties (SHO) te korten? En zelfs als dit allemaal echt ‘extra’ is… Aan het eind van het jaar moet ook Koenders zijn begroting sluitend maken, dus dan is de vraag ten koste van wie deze ‘extra’ hulp voor Haïti gaat.

In bredere zin kan ook over dit onderwerp gespeculeerd worden. Ten eerste moet je jezelf afvragen of het wenselijk is dat goede doelen aan een popularity contests meedoen. Hoe weet je dan zeker dat het geld terecht komt op de plek waar het het meest nodig is? En wat gebeurt er vervolgens met een populair doel? Wat zou de overheid, en andere instituties als loterijen er van weerhouden om een goed doel dat toch al veel geld ophaalt te passeren ten faveure van een ander goed doel?

Bovenstaande soort vragen hangen allemaal aan het economische begrip ‘verdringing’. Net zoals dat overheidsuitgaven particuliere uitgaven van de markt kunnen drukken, kan dat andersom ook. Ik zie geen enkele reden waarom de al bestaande particuliere steun voor bepaalde doelen geen (onbewuste) overweging zou zijn bij het vaststellen van subsidiebesluiten. Uiteraard geeft een sterke mate van particuliere steun een signaal wat de maatschappij belangrijk vindt, maar het geeft ook een signaal waar misschien niet meer zo veel overheidsgeld bij hoeft.

Om een gerelateerd voorbeeld te geven: het geld ingezameld op 555 voor de tsunamislachtoffers kwam niet op, en wordt nu elders ingezet. Hogere instanties gaan klaarblijkelijk uiteindelijk toch wel met geld schuiven als particulieren ‘te veel’ steun aan een goed doel geven.

Los van of er geld aan de strijkstok blijft hangen, waarvan ik vind dat zoiets altijd maar makkelijk gezegd wordt, mag wel de vraag gesteld worden in hoeverre een gedoneerde euro daadwerkelijk een ‘extra’ euro is. Als andere instanties als de overheid ten gevolge van privaat gedoneerde euro’s subsidies terugschroeven of verschuiven kan het netto effect van een donatie nog wel eens fors tegenvallen. Sterker nog: wie weet zeker dat het overheidsbudget voor bijvoorbeeld dit soort rampen niet impliciet uitgaat van particuliere donaties?

Overigens had gezien het politieke nieuws het aansnijden van het proces Wilders ook voor de hand liggen, maar dat heb ik al genoeg gedaan, zie: (1), (2), (3) en (4).

SP is hypocriet en niet eerlijk

nu.nl: SP waarschuwt voor volgende economische crisis

SP-lijsttrekker Dennis de Jong is aan het woord in een interview met NU.nl. Tijd om eens wat inhoudelijk commentaar te geven op de eurosceptische SP.

Als er niet structurele veranderingen aan de Europese interne markt worden doorgevoerd is het wachten op de volgende crisis. (…) Als de banken worden opgelapt en het vervolgens daarbij blijft gaat het vroeg of laat op dezelfde manier mis.

Open deur natuurlijk. Als je niks verandert zal het in de toekomst ook zo gaan. Maar de SP zou dan ook eens moeten aangeven wat er intrinsiek mis is met een crisis om de zoveel tijd. Blanchard, tegenwoordig hoofdeconoom van het IMF, toonde al eens aan dat economische bubbels rationeel kunnen zijn: link. Het blijkt ook dat bouwen met het eind van een economische opgang in zicht gewoon rationeel is: link. Dit soort dingen horen bij een vrije markteconomie, en je merkt gewoon dat de SP via een achterdeur van dit marktdenken af wil. Dat mogen ze, maar dan moeten ze ook nadrukkelijk aangeven ten koste van welke vrijheden dat zal gaan.

Volgens De Jong worden bedrijven binnen de Europese Unie steeds groter en gevaarlijk machtig. “Brussel heeft te maken met 12.000 lobbyisten. Die mensen zijn er niet voor de belangen van burgers, maar van industrieën en multinationals.”

Dat klopt helemaal, maar er werken ook een stuk of wat volksvertegenwoordigers en ondersteunende staf in Brussel. Daarnaast zijn de belangen van industrieën en multinationals niet per se tegengesteld aan die van de burgers. Burgers werken bij deze bedrijven, doen bij deze bedrijven hun inkopen en vaak is hun pensioen voor een belangrijk deel belegd in deze bedrijven. Die lobbyisten werken indirect meer voor de burger dan de SP ons wil doen geloven.

De Jong dringt aan op een uitgebreide discussie over democratisering van de economie. Hierin moet meer ruimte zijn voor vakbonden en werknemers. “Nu zijn de banken gered met het belastinggeld van de mensen. Over een aantal jaar krijgt de rest van de economie een klap, omdat het systeem niet klopt.”

Ik denk dat de SP hier in zoverre een punt heeft dat het interessant is te onderzoeken wat de Code-Tabaksblat ons gebracht heeft. Met die code werden de aandeelhouders aanmerkelijk belangrijker en het is misschien niet vreemd om te kijken of andere stakeholders ook niet een prominentere positie horen te krijgen in corporate governance.

We moeten toe naar een maatschappij waarbij het om iedereen gaat. Anders klapt de economie zo weer in elkaar.

En als ik zeg dat de economie nu al om iedereen draait? Het is in niemands belang dat mensen massaal werkloos worden, dat is een enorm verlies aan welvaart; ook voor degenen die hun werk houden. En daarnaast moet er ook niet overdreven worden. De economie is niet in elkaar geklapt. Het beste argument daarvoor is: kijk naar buiten, loop over straat, zo veel slechter gaat het heus niet ten opzichte van een jaar geleden. Het is net alsof wij moeten geloven dat we zullen terugkeren naar de jaren ’30 met enorme armoede en meer narigheid. Dat is onzin, vindt ook professor Maarten van Rossem: link.

Uit het uitgebreidere interview wil ik nog deze quote halen:

Is het normaal dat we elk jaar 4,5 miljard bij Brussel in de pot gooien en daarmee de grootste betaler zijn? 250 euro per Nederlander. En wat krijgen we daarvoor terug?

Ik mag gecorrigeerd worden, maar ik vind dit hypocriet. De SP staat vooraan als hogere inkomens binnen Nederland meer belast moeten worden. Wat krijgen hoge inkomens in Nederland daar voor terug? Maar als wij als rijken, ook voor Europese begrippen, meer aan Brussel afdragen wil de SP niet thuis geven. Dan is het opeens prima om de eigen Nederlandse zakken te vullen en de minderbedeelden te laten creperen. In mijn ogen houdt de SP er een dubbele moraal op na.

Coltan: de bloed ‘diamanten’ van Congo

nu.nl: PvdA wil stop op coltan in mobieltjes

De grondstof coltan wordt mede verantwoordelijk gehouden voor de ernst van de conflicten in Oost-Congo. Dus als je dat spul niet meer gebruikt hebben ze ook niks meer om te vechten zou je zeggen… Tja, ik vraag me dat altijd maar weer af. Geeft zoiets juist niet extra aanleiding om de ander uit de weg te ruimen? Immers dan keert de rust ook weer en kan de verkoop weer hervat worden. Misschien ben ik naïef maar ik zou de voorkeur geven aan concreter ingrijpen…

Internetbedrijven Microsoft, Yahoo en Google nemen gedragscode mensenrechten aan

Interessante ontwikkelingen op het mensenrechtenvlak vanuit de hoek van Microsoft, Yahoo en Google:
nu.nl: Internetbedrijven presenteren code mensenrechten,
wjs.com – China Journal: Parsing the Google, Yahoo, Microsoft “Global Network Initiative”,
SFgate.com: Tarnished tech firms to adopt code of conduct,
en hun website: Global Network Initiative.

Een paar korte quotes uit bovenstaande artikelen (mijn cursiveringen):

Part of the “teeth” of the agreement, says Ms. Hom, will come from the human rights assessment by an independent committee, which will evaluate companies on how well they live up the principles they signed up for.

The code of conduct (…) spells out that the technology titans should, for instance, carefully scrutinize demands by authorities for information about users and requests that online material be censored.

De ontwikkeling van de bescherming van mensenrechten staat duidelijk niet stil. Ongeacht hoe kritisch je nog zou staan tegenover deze code kan er niet ontkend worden dat dit in ieder geval weer een stap is richting betere bescherming.