Haïti en het economische begrip ‘verdringing’

Minister Koenders heeft Ontwikkelingssamenwerking, en daarmee de Rijksoverheid, neergezet als een barmhartige partij door het ingezamelde geld op 555 te verdubbelen. Het staat buiten twijfel dat wat er in Haïti gebeurd is een verschrikkelijke gebeurtenis is en dat hulp geboden is. Dit blog schrijf ik voor een deel om mijn kritische economische blik op zaken te werpen, wat wellicht door sommigen als cynisch ervaren kan worden. Ik hoop dat de vragen die ik hierna noem niet als zodanig opgevat worden.

Allereerst vraag ik me af wat Koenders gedaan zou hebben als er geen geld opgehaald zou zijn. Wat zou de Minister dan gedaan hebben? Niets? Dat geloof ik niet. Van het geld dat Koenders toevoegt, hoeveel is daarvan nou echt ‘extra’ door deze verdubbeling? Sterker nog: stel nu dat men van mening zou zijn dat het bedrag eigenlijk te hoog is. Wat weerhoudt Ontwikkelingssamenwerking ervan om op andere gebieden de Samenwerkende Hulporganisaties (SHO) te korten? En zelfs als dit allemaal echt ‘extra’ is… Aan het eind van het jaar moet ook Koenders zijn begroting sluitend maken, dus dan is de vraag ten koste van wie deze ‘extra’ hulp voor Haïti gaat.

In bredere zin kan ook over dit onderwerp gespeculeerd worden. Ten eerste moet je jezelf afvragen of het wenselijk is dat goede doelen aan een popularity contests meedoen. Hoe weet je dan zeker dat het geld terecht komt op de plek waar het het meest nodig is? En wat gebeurt er vervolgens met een populair doel? Wat zou de overheid, en andere instituties als loterijen er van weerhouden om een goed doel dat toch al veel geld ophaalt te passeren ten faveure van een ander goed doel?

Bovenstaande soort vragen hangen allemaal aan het economische begrip ‘verdringing’. Net zoals dat overheidsuitgaven particuliere uitgaven van de markt kunnen drukken, kan dat andersom ook. Ik zie geen enkele reden waarom de al bestaande particuliere steun voor bepaalde doelen geen (onbewuste) overweging zou zijn bij het vaststellen van subsidiebesluiten. Uiteraard geeft een sterke mate van particuliere steun een signaal wat de maatschappij belangrijk vindt, maar het geeft ook een signaal waar misschien niet meer zo veel overheidsgeld bij hoeft.

Om een gerelateerd voorbeeld te geven: het geld ingezameld op 555 voor de tsunamislachtoffers kwam niet op, en wordt nu elders ingezet. Hogere instanties gaan klaarblijkelijk uiteindelijk toch wel met geld schuiven als particulieren ‘te veel’ steun aan een goed doel geven.

Los van of er geld aan de strijkstok blijft hangen, waarvan ik vind dat zoiets altijd maar makkelijk gezegd wordt, mag wel de vraag gesteld worden in hoeverre een gedoneerde euro daadwerkelijk een ‘extra’ euro is. Als andere instanties als de overheid ten gevolge van privaat gedoneerde euro’s subsidies terugschroeven of verschuiven kan het netto effect van een donatie nog wel eens fors tegenvallen. Sterker nog: wie weet zeker dat het overheidsbudget voor bijvoorbeeld dit soort rampen niet impliciet uitgaat van particuliere donaties?

Overigens had gezien het politieke nieuws het aansnijden van het proces Wilders ook voor de hand liggen, maar dat heb ik al genoeg gedaan, zie: (1), (2), (3) en (4).

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s